5 razloga zašto vrijedi posjetiti Manastir Tvrdoš

  1. Jedan od najstarijih kulturno-istorijskih spomenika u Republici Srpskoj, temelji iz četvrtog vijeka
  2. Mjesto gdje je sveti Vasilije Ostroški primio monaški čin, duhovna istorija koja se osjeti
  3. Vinski podrum iz petnaestog vijeka i tradicija prekinuta trista godina, i obnovljena 1999.
  4. Tvrdoški Vranac i Žilavka koji se piju u šesnaest zemalja, nagrađivani na međunarodnim takmičenjima
  5. Stakleni pod kroz koji se vidi stara crkva, iistorija pokazana doslovno pod nogama

Pet kilometara zapadno od Trebinja, uz desnu obalu Trebišnjice, stoji manastir koji je stariji od svih državnih granica koje su ikada prolazile kroz ovaj kraj. Manastir Tvrdoš izgrađen je na temeljima crkve iz četvrtog vijeka, u doba cara Konstantina i njegove majke Jelene, i od tada je rušen, obnavljan, zapuštan i ponovo vraćan u život toliko puta da njegova istorija izgleda poput priče u kojoj svaki period nosi vlastitu dramu.

Danas je Tvrdoš živo monaško bratstvo, jedna od najposjećenijih vjerskih i kulturnih destinacija u Republici Srpskoj i, što malo koji posjetilac očekuje, dom jedne od najzanimljivijih manastirskih vinarija u čitavoj regiji.

Mjesto gdje je Vasilije Ostroški uzeo monaški čin

Tvrdoš nije samo kameni zid i ikonostas, to je mjesto gdje su se dešavale stvari koje su obilježile pravoslavnu duhovnu istoriju ovog prostora. Upravo ovdje sveti Vasilije Ostroški primio je monaški čin i sveštenički rang, nakon čega je određeno vrijeme služio kao paroh Popovog polja. Zbog te veze, svetac se zove i “Ostroški i Tvrdoški”  što Tvrdošu daje duhovnu težinu koja se osjeti i pri prvoj posjeti.

U šesnaestom vijeku, kada je manastir bio sjedište Humsko-hercegovačke, odnosno Trebinjske mitropolije, ovdje se nalazio i najveći skriptorij slavenskog juga, centar iz kojeg su se prepisivale knjige i čuvalo znanje u doba kada je to bila stvar od čijeg opstanka je zavisio čitav kulturni identitet naroda. Freske dubrovačkog slikara Vicka Lovrova i monaha Marka Stefanovića-Trebinjca ukrašavaju manastirsku crkvu kao tihi svjedoci tog zlatnog doba.

Podrum iz petnaestog vijeka i vino koje putuje u šesnaest zemalja

Ono što Tvrdoš čini destinacijom koja premašuje klasičnu kategoriju “manastir koji se posjeti”, to je podrum koji su mještani okolnih sela dugo vremena mislili da je pećina. Zatrpan i zaboravljen, čuvao je tajnu manastirske vinske tradicije iz šesnaestog vijeka sve dok monasi nisu počeli otkopavati i otkrivati ono što je čekalo.

U ljetopisu manastira Tvrdoš iz šesnaestog vijeka zapisano je da je manastir proizvodio vina i da su manastirske izbe i podrumi bili ispunjeni vinom. Nakon trista godina prekida, 1999. godine obnovljena je ta tradicija, sagrađen novi podrum i iskopan i očišćen stari.

Danas Tvrdoš ima dva podruma koja govore dvije potpuno različite priče. U starom kamenom podrumu iz petnaestog vijeka, u stoljetnim hrastovim bačvama sazrijeva Vranac na tradicionalan način koji se nije promijenio kroz vjekove. Svega desetak metara dalje, uz samu Trebišnjicu, ukopan je novi podrum opremljen najsavremenijom tehnologijom, ali savršeno uklopljen u kameni kompleks tako da ni jedna ni druga priča ne nadglasava drugu.

Monasi su preuzeli brigu nad vinovom lozom u Trebinjskom polju, gdje stari zasadi Vranca zauzimaju sedamdeset hektara površine, a podignuto je i šezdeset hektara mladih vinograda u Popovom polju. Tvrdoški Vranac, Žilavka, Chardonnay i Cabernet Sauvignon danas se piju u šesnaest zemalja, a na međunarodnom festivalu vina u New Yorku, New Paltz Wine and Food Festival, manastirski podrumi dobili su potvrdu za vrhunski kvalitet koja nije tipičan ishod za manastirsku vinariju iz Bosne i Hercegovine.

Stakleni pod i tajna stara vjekovima

Jedan od detalja koji posjetioce najčešće iznenade u Tvrdošu je stakleni pod kroz koji se može vidjeti stara crkva ispod, arheološki prekopano i potvrđeno kao autentičan ostatak iz najranijeg perioda manastirske historije. Vinski podrum ispod trpezarije, što je karakteristika svetogorskog načina gradnje, govori o tome kako je Tvrdoš bio integrisan u širi pravoslavni monaški svijet koji je znanje prenosio ne samo kroz knjige nego i kroz arhitekturu.

Maslinjaci i budućnost koja raste

Monasi nisu stali na vinu. U posljednjim godinama krenuli su i s proizvodnjom maslinovog ulja, što Tvrdoš čini živim imanjem koje se razvija umjesto da stoji kao muzejska atrakcija. Aktivna zajednica monaha, živa vinska i maslinarska tradicija i neprestani rad na obnovi i razvoju kompleksa čine ovaj manastir mjestom koje je zanimljivo i pri prvoj i pri desetoj posjeti.

Savjet uredništva Taste and Rate

Posjetite Tvrdoš u jutarnjim satima kada je tišina uz Trebišnjicu potpuna i kada manastirski kompleks dobija ono posebno svjetlo koje ne traje dugo. Zamolite monahe za degustaciju Tvrdoškog Vranca u starom podrumu, to je iskustvo koje nijedan restoran u Trebinju ne može zamijeniti jer pokazuje vijekovne čari.. Manastir Tvrdoš nalazi se na putu između Trebinja i Ljubinja, pet kilometara od centra grada, uz desnu obalu Trebišnjice.